Orgelmakerij Boogaard gaat overzees

RIJSSEN - Het project waarmee Orgelmakerij Boogaard begin dit jaar begon is op z'n minst bijzonder te noemen. Vanaf januari wordt namelijk al een Valckx & Van Kouteren orgel uit 1938 gerestaureerd om het orgel vervolgens in september in Canada te plaatsen.

De geschiedenis van het orgel begint in 1938 wanneer het orgel van Valckx & Van Kouteren uit Rotterdam in de Pniëlkerk in Duindorp (Scheveningen) wordt geplaatst. Zowel de kerk als het front van het orgel zijn ontworpen door architect Plooy uit Amersfoort. In de loop der tijd zijn er enkele restauratie en aanpassingen geweest. Zo zijn er een aantal registers vervangen. Vanaf 2009 heeft de kerk niet meer als dusdanig dienst gedaan en dat had ook gevolgen voor het orgel. Uiteindelijk werd in 2018 het orgel via Marktplaats te koop aangeboden en Orgelmakerij Boogaard werd de gelukkige eigenaar.

Op verzoek
Orgelmakerij Boogaard gaat vaak op verzoek van een kerkgenootschap op zoek naar een orgel. Wanneer dan het juiste orgel gevonden is en door het kerkgenootschap wordt aangekocht, dan wordt het orgel gedemonteerd, getransporteerd, gerestaureerd om vervolgens weer opgebouwd te worden. Zo is eigenlijk ook het Canada-project tot stand gekomen. "Een organist die wel eens in Canada komt, hoorde dat de Netherlands Reformed Congregation Church van Fort McLeod in Canada een nieuwe kerk ging bouwen en op zoek was naar een geschikt pijporgel. Hij heeft ons daarover verteld. Toen zijn we op zoek gegaan en via Marktplaats kwamen we dit orgel op het spoor", vertelt Marthijn Slooijer van Orgelmakerij Boogaard. "We zijn eerst een keer wezen kijken en luisteren en tijdens dat bezoek waren we onder de indruk van de klank en de soliditeit van het orgel. Er zijn in 1938 eersteklas materialen gebruikt! Vervolgens hebben we enkele geluidsopnames gestuurd naar de Netherlands Reformed Congregation. Ze waren gelijk enthousiast en hebben toen een afspraak gemaakt om het orgel in Scheveningen te bekijken en te beluisteren. Daar hebben we de plannen besproken en in nauw overleg met hun architect bekeken of het orgel qua maatvoering in hun kerk zou passen. Zo is uiteindelijk dit unieke project tot stand gekomen."

De restauratie
Bij het restaureren van het orgel kwam meer kijken dan louter het schoonmaken van alles en versleten onderdelen vervangen. In Scheveningen was bijvoorbeeld de constructie van het gedeelte waar de frontpijpen op staan, verwerkt in het orgelbalkon. Hiervoor moest een andere draagconstructie gemaakt worden omdat het orgel in Canada op een betonnen vloer komt te staan. Ook is er een geheel nieuwe digitale speeltafel ontworpen en vervaardigd. In de situatie van Scheveningen gingen er dikke bossen kabels vanaf de speeltafel beneden naar het orgel boven. Met digitale speeltafel gaat de aansturing via 1 internetkabel naar het orgel. Daarnaast zijn er veel technische snufjes aan het orgel toegevoegd. De windladen, het onderdeel waarin de luchtstroom naar de juiste pijp wordt geleid, zijn volledig gerestaureerd en de membranen zijn vervangen. Ook de drie blaasbalgen van het orgel zijn voorzien van nieuw schapenleer.

Op transport
Het orgel wordt, in enorm veel onderdelen, verpakt in grote dozen en in een waterdichte zeecontainer, die op constante temperatuur gehouden wordt, verscheept naar Canada. Dit is ook de enige manier. Per vliegtuig is veel te duur. Uiteindelijk bouwt Orgelmakerij Boogaard het orgel ook weer op. "We bouwen het zelf weer op, omdat we het ook zelf gedemonteerd en gerestaureerd hebben, we weten dus precies waar we op moeten letten en waar alles moet staan. En je hebt op een gegeven moment toch een band met die commissie en dan is het ook leuk om het tot het eindresultaat mee te maken," aldus Marthijn.

Ook nieuwbouw
Ondanks dat er minder kerkgangers, kerken en dus ook orgels zijn, is er nog wel vraag naar nieuwe orgels. Marthijn: "Af en toe komen er ook nog wel nieuwbouw aanvragen binnen. En dan wordt er in nauw overleg met een orgelcommissie een nieuw orgel ontworpen qua aantal registers en vormgeving. Het instrument wordt dan door ons tot in detail uitgetekend en vervolgens uit diverse houtsoorten in ons eigen atelier vervaardigd. In 2015 hebben we nog een compleet nieuw orgel gebouwd voor de Gereformeerde Gemeente van Barneveld Centrum. Deze kerk heeft 2000 zitplaatsen."

Meer weten?
Van het Canadaproject wordt een reclamevideo gemaakt. Deze zal binnenkort beschikbaar komen op de website www.orgelmakerijboogaard.nl en op YouTube. Tevens is Orgelmakerij Boogaard te volgen op Facebook: Orgelmakerij Boogaard