Kunst met draai- en handvormen

ENTER - Als kind wilde Johanna Oosterveen (73) uit Enter en geboren en getogen in Rijssen al graag pottenbakken en kleien. Toen kwam het er niet echt van maar dertig jaar geleden ging ze op cursus pottenbakken bij Janny van Losser uit Notter. Sindsdien heeft deze hobby keramiek (verzamelnaam voor alle voorwerpen die gemaakt zijn van gebakken klei) haar niet meer los gelaten. 

“Janny zelf hield van het draaien van klei via de draaischijf en heeft mij de kneepjes van het vak geleerd. Ze werd gekscherend ook wel de ‘draaijuffrouw’ genoemd”, lacht Johanna. Zelf heeft ze thuis een draaischijf maar daarnaast houdt ze ook veel van het handvormen. “Met het draaien wordt het werk, met name potten en vazen, toch veelal op dezelfde manier gemaakt. En het woord handvormen zegt het al, je kunt de klei zelf vormen hoe je wilt. Bijvoorbeeld ook beelden maken of allerlei andere vormen die je wenst. Die verschillende technieken heb ik mijzelf in de jaren aangeleerd.” 

Uit de hand gelopen hobby

Alle keramiek wordt gebakken in de daarvoor bestemde oven, daarna geglazuurd en opnieuw gebakken. Het resultaat mag er dan zijn. “Ik koop glazuur in, maar maak het ook wel zelf op een bepaalde kleur. Dat vergt wel veel tijd maar sinds ik met pensioen ben, heb ik wel veel meer tijd voor mijn hobby.” Voorheen werkte Johanna als kraamverzorgende en haar gezin telt vijf kinderen en inmiddels twaalf kleinkinderen. Toen had ik het dus al druk genoeg met werk en gezin. De kleinkinderen vinden het ook wel leuk om soms wat met oma te knutselen.” Ze laat haar werkruimte zien. Op de tafel staan mooie gekleurde kopjes van aardewerk. Ze heeft inmiddels al een heel servies bij elkaar ‘gekleid’ zoals borden, schaaltjes en kopjes als mooie eenheid bij elkaar. In de kamer staan veel in het oog springende vazen en andere werkstukken voor de ramen en tevens is er een prachtig ingerichte vitrine. Vroeger haalde je ideeën uit boeken, nu veelal via Pinterest. “Wat dat betreft is het wel een uit de hand gelopen hobby geworden.”

Diverse kleisoorten

Johanna vertelt dat er verschillende kleisoorten zijn waarmee je kunt werken, zoals het zachtere aardewerk en het hardere steengoed, Verder zijn er verschillende glazuren en diverse stooktechnieken. “Ongeveer twee keer per jaar stoken we buiten Raku en dat is iedere keer weer spannend en verrassend hoe het eruit komt. Raku stoken is een speciale techniek waarbij geglazuurd werk gloeiend heet uit de oven wordt gehaald (1060 graden celsius) en in een ton met brandbaar materiaal (zaagsel) gaat. Door dit zuurstofarme ‘smoren’ en snelle afkoelen ontstaan unieke, zwarte craquelé effecten.”
Johanna staat met haar werken onder andere op de Ganzenmarkt en Enter en afgelopen jaar was ze ook te vinden op een kunstmarkt in de Generatietuin in Wierden. Tevens bezoekt ze soms scholen om samen met kinderen te kleien.